محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1580
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
و الا بنه و آغروق را با نواب اميرزاده بهرام ميرزا و امراى قاجار از راه ارومى و سلدوز به ميان دوآب مراغه كه به رحمتآباد معروف است فرستادند و خود به اردوى روسها رفتند . نواب ركن الدوله خدّام حرم حضرت معظم را محافظت كرده به زنجان رسانيد و از آنجا به اتّفاق حاجى على اصغر مازندرانى خواجه باشى و عبد اللّه خان دماوندى روانهء همدان شدند - اعليحضرت خاقان صاحبقران نيز از واقعه آگاه شده با حضار شاهزادگان احكام صادر فرمودند و از آنجا كه ژنرال رازن از صاحبمنصبان روس به فريب ايلات گرمرود و خمسه و شقاقى آمده بود ميرزا محمد تقى علىآبادى صاحبديوان كه مدّتها به وزارت خمسه مأمور و اهالى آن بلاد را به حسن سلوك خود ممنون داشت محكوم به محارست آن حدود گرديد و نواب شيخعلى ميرزا حسب الامر در زنجان اقامت گزيد و غلام حسين خان سپهدار عراق با ده هزار پياده و دو عرّاده توپ دررسيد و نواب محمد قلى ميرزا با ده هزار قشون مازندرانى حركت كرد و نواب محمد تقى ميرزا با ششهزار سوار و پنج عراده توپ حاضر شد و نواب شجاع السلطنه حسنعلى ميرزا با سپاه خراسان ورود نمود - امّا روز ورود حضرت مستطاب نايب السلطنه به دهخارقان بسكويچ و همه صاحبمنصبان روس با احترام تمام حضرت معظم را استقبال كرده آصف الدوله را نيز از تبريز آوردند . پس از گفتگو بسكويچ گفت دولت روس در اين كشمكش معادل بيست كرور تومان ضرر متحمل شده هرگاه داده شود خلاف مرتفع گردد . فتحعلى خان گيلانى به طهران آمده مراتب را به عرض حضور اعليحضرت خاقان صاحبقران رسانيدند و اين مطلب مقبول نيفتاد . بعد از آمد و شد و سؤال و جواب بسيار به ده كرور قرار گرفت كه هشت كرور داده شود و بعدها نيز دو كرور ديگر به مدارا و مهلت ادا گردد . سرژن مكدانلد كنير وزير مختار انگليس با بسكويچ قرار مصالحه را داده و حكيم مكنيل صاحب انگليس را به دار الخلافه فرستاده خاقان صاحبقران را راضى نمود و منوچهر خان حامل وجه خسارت جنگ گشت و حضرت مستطاب نايب السلطنه از حدود گروس و ميرزا ابو الحسن خان وزير امور خارجه از قصبهء زنجان و آصف الدوله و بسكويچ از تبريز و قايم مقام از طهران حركت كرده همه در قريهء تركمانچاى من اعمال تبريز جمع شدند و عهد مصالحه